وکیل حجت اله کریمیان

وکیل پایه یک دادگستری (اصفهان)
وکالت تخصصی در دعاوی کیفری

موبایل: 09132100173

دکتر علی باغانی

وکیل پایه یک دادگستری (تهران)

موبایل: 09121279417
تلفن: 02188923854

نریمان کازرونی

وکیل پایه یک دادگستری (تهران)

موبایل: 09121340411

مصادیق جرم توهین

سب نبی

[تعداد: 0   میانگین: 0/5]

بهترین وکیل برای توهین در اصفهان

در قانون مجازات اسلامی بر خلاف قانون تعزیرات (۱۳۷۵) که جرم سب در کتاب پنجم (تعزیرات) آمده بوده، در فصل پنجم از کتاب دوم (حدود) مطرح گردیده و به معنای آن است که سب نبی را باید در زمره حدود محسوب و آثار آن و از جمله مفاد مواد ۲۱۸ و ۲۱۹ ق.م.ا را بر آن تسری داد.

براساس ماده ۲۶۲: «هر کس پیامبر اعظم صلی الله عليه و آله وسلم و یا هریک از انبیاء عظام الهی را دشنام دهد یا قذف کند ساب النبي است و به اعدام محکوم می شود.»

معنای سب

ماده اخير بدون ارایه تعریف از سب نبی، مصادیق آن را در عنوان «دشنام» و یا «قذف» محدود نموده است. دشنام دادن که مترادف فحاشی و استعمال الفاظ رکیک است، در عرف دارای مفهومی روشن است و شامل هر اهانتی نیست. بنابراین، اهانت هایی که دشنام، فحش یا الفاظ رکیک محسوب نشوند از شمول سب نبی خارج هستند. وانگهی، «اگر کسی بگوید مثلا امام علی (ع) نفهمیده با اشتباه کرده و منظورش بدگوئی و تحقير آن حضرت باشد اهانت است ولی اگر برای آن حضرت احترام قائل است و ليكن در اثر عدم شناخت و ضعف عقیده خیال می کند آن بزرگوار نیز مانند مجتهدین خطا و اشتباه داشته اند و یا چون زمان و مقتضیات آن تغییر کرده نمیتوانیم روش آن حضرت را برای این زمان الگو قرار دهیم، اهانت محسوب نمی شود».

مصداق دیگر سب، برابر ماده ۲۶۲ ق.م.ا، قذف اشخاص موضوع این ماده است که باید با استناد به مواد ۲۴۵، ۲۴۶ این قانون احراز گردد. بنابر آنچه توضیح داده شد، مطلق توهین را نمی توان سب محسوب نمود.

مخاطبان سب نبی

مخاطبان سب به قید حصر و به استناد ماده ۲۶۲ ق.م.، عبارتند از: پیامبر اعظم صلی علیه و آله وسلم و انبیاء عظام الهی. واژه «عظام» در این ماده از باب توصیف و تعطیم است و نه تخصیص و یا احتراز؛ بنابراین شامل همه انبیاء الهی است.

به موجب تبصره همین ماده: قذف هر یک از ائمه معصومین علیهم السلام و یا حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها یا دشنام به ایشان در حکم سب نبی است. این بدان معناست که چون عنوان «سبّ نبی» از نظر منطوقی بر غیر انبیاء صدق نمی کند، قذف و یا دشنام به شخصیت های مذکور در تبصره را در حکم سب نبی شناخته و مرتکب به مجازات اعدام محکوم خواهد شد.

رفتار مرتكب

سب نبی یکی از مصادیق اهانت است و رفتار مرتکب باید به صورت فعل محقق کردد. وسیله در این جرم شرط نیست. همچنین رفتار مرتکب می تواند به صورت لفظ، کتابت، تصویر، نمایش کاریکاتور و هر اقدامی که متضمن مفهوم روشن و بدون ابهام قذف و یا دشنام باشد واقع گردد. وسیله ارتكاب می تواند سینما، کتاب، تأتر، رایانه و غیر آنها باشد. در عین حال باید توجه داشت که غرض قانونگذار از به کارگیری واژه دشنام»، مصداق خاص و وقیح توهین است و لذا هر توهینی را نمی توان دشنام دانست.

مطلق بودن جرم

اهانت در تمام مصادیق به استثنای قسمت اخیر ماده ۲۵۲ ق.م.ا که به صراحت بر لزوم اذیت شدن مخاطب اشاره نموده، معلق به نتیجه ای مانند تحقیر یا تخفیف شدن طرف نیست. سب نبی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نمی توان وقوع آن را موکول به تحقیر انبیاء یا ائمه دانست بلکه با احراز شرایط مقرر در ماده که اشاره ای به نتیجه ندارد، سب نبی محقق است.

عمدی بودن جرم

جرم سب نبی از جمله جرایم حدی است و برابر ماده ۲۱۷ ق.م.ا، مسؤولیت مرتکب در این جرایم موکول به داشتن علم، قصد و شرایط مسؤولیت کیفری و نیز آگاهی از حرمت شرعی رفتار ارتکابی است. بنابراین، جرم سب نبی فقط در مصداق عمدی قابل تحقق است. از جمله دیگر اجزاء ركن معنوی این جرم، توجه به معانی کلمات است و لذا صرف دشنام و یا قذف کافی برای تحقق این جرم نخواهد بود. (ماده ۲۶۳ ق.م.ا.

به طور خلاصه رکن معنوی جرم سب نبی مشتمل بر علم به مفهوم دشنام و قذف، آگاهی از شخصیت طرف به شرح مذکور در ماده ۲۶۲ ق.م.ا و تبصره آن و قصد در رفتار نسبت به آنها است و لازمه اجرای حد، همانند سایر جرایم عقل، بلوغ، اختیار و علم به حرمت شرعی رفتار ارتکابی است. طبق ماده ۲۶۳ ق.م.ا: «هر گاه متهم به سب ادعا نماید که اظهارات وی بدون توجه به معانی کلمات بوده است ساب النبی محسوب نمی شود» نه فقط علم به مفهوم دشنام یا قذف ضروری است بلکه مرتکب باید عالم به شخصیت طرف بوده و در عین حال توجه و تمرکز بر مفهوم دشنام یا قذف در زمان ارتکاب داشته باشد و لذا علم به مفهوم بدون توجه به آن کافی به مقصود نخواهد بود. .

مجازات ساب النبی

برابر ماده ۲۶۲ ق.م.، مجازات جرم سب نبی اعدام است. سیاست کیفری و جنایی قانونگذار علاوه بر ضرورت احراز علم، قصد، شرایط مسؤولیت کیفری و علم به حرمت شرعی رفتار و پذیرش صرف ادعای متهم در فقدان یکی از این موارد و یا الزام دادگاه در قبول ادعای متهم در اعمال تهدید و ارعاب یا شکنجه در گرفتن اقرار بدون نیاز به بينه و سوگند با وضع ماده ۲۶۳ ق.م.ا متهم سب را ساب النبي به شمار نمی آورد. ماده ۲۶۳: «هرگاه متهم به سب، ادعاء نماید که اظهارات وی از روی اکراه، غفلت، سهو یا در حالت مستی یا غضب یا سبق لسان یا بدون توجه به معانی کلمات و یا نقل قول از دیگری بوده است ساب النبي محسوب نمی شود.»

این موارد صرف نظر از این که در علم و یا قصد اثرگذار باشند و یا موجب زوال عقل و اختيار شوند، متهم به سب را از اتهام ساب النبي معاف می کند و به تبع آن اعدام منتفی است. اما آیا می توان با زوال عنوان ساب النبی، متهم به سب را به اتهام توهین مجازات نمود؟ در این مورد، قانونگذار قایل به تفصیل گردیده و مقرر می دارد هرگاه سب در حالت مستی یا غضب یا به نقل قول از دیگری باشد و صدق اهانت کند موجب تعزیر تا هفتاد و چهار ضربه شلاق است. (تبصره ماده ۲۶۳). بنابراین متهم به سب را که دشنام داده و یا قذف نموده است در موارد اکراه، غفلت، سهو، سبق لسان و عدم توجه به معانی کلمات نمی توان حتی به اتهام توهین نیز مجازات نمود.

این سیاست به معنای آن است که در خصوص سب، دادگاه نمی تواند برابر قواعد عمومی مربوط به ارکان جرم و عوامل مسؤولیت کیفری اقدام نماید و به مجرد این که مرتکب ادعای یکی از موارد را داشته باشد، دادگاه او را ساب النبي ندانسته و طبق تبصره ماده ۲۶۳ ق.م.ا اقدام می نماید. همچنین احصاء این موارد به معنای آن نیست که استناد به موارد دیگری که می تواند موجب زوال وصف مجرمانه یا مانع مسؤوليت کیفری شود ناممکن است.