وکیل حجت اله کریمیان

وکیل پایه یک دادگستری (اصفهان)
وکالت تخصصی در دعاوی کیفری

موبایل: 09132100173

دکتر علی باغانی

وکیل پایه یک دادگستری (تهران)

موبایل: 09121279417
تلفن: 02188923854

نریمان کازرونی

وکیل پایه یک دادگستری (تهران)

موبایل: 09121340411

مصادیق جرم توهین

توهین از طریق صدا و سیما

[تعداد: 0   میانگین: 0/5]

بهترین وکیل جرم توهین رسانه ای در تهران

رسیدگی به تخلفات و یا جرایم سازمان صداو سیما، از شمول قانون مطبوعات خارج است و تابع قانون الحاق یک ماده و دو تبصره به قانون اساسنامه سازمان صداوسیما جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۶۲ است. که ابتدا در سال ۱۳۸۱ در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی تصویب و در سال ۱۳۸۸ از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد. این قانون به صورت ماده واحده و مشتمل بر یک ماده و دو تبصره است که به عنوان ماده ۳۰ به قانون اساسنامه سازمان صداوسیما جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۶۲ اضافه گردید و ماده ۳۰ قانون اخیر به ماده ۳۱ اصلاح گردید.

ماده ۳۰: «چنانچه در برنامه های پخش شده سازمان (اعم از خبری، گزارشی، تولیدی در قالب های مختلف بیانی – تصویری و نمایشی از شبکه های محلی، سراسری و بین المللی و یا در اطلاعیه های صادره از سوی آن سازمان، مطالبی مشتمل بر توهین، افترا یا خلاف واقع نسبت به هر شخص (اعم از حقیقی یا حقوقی) باشد و یا به هر نحوی اظهارات اشخاص تحريف گردد مراحل ذیل برای احقاق حق طی خواهد شد.

– مدعی می تواند اعتراض خود را کتبا به سازمان صداوسیما منعکس نماید. سازمان صداوسیما در صورت قبول اعتراض ظرف ۲۴ ساعت پاسخ وی را به صورت عادلانه، حداقل دو برابر زمان اصل مطلب که از پنج دقیقه کمتر نباشد در همان برنامه و ساعت و در همان شبکه به صورت رایگان پخش نماید.

– در صورت عدم توافق میان معترض و سازمان صداوسیما، وی می تواند موضوع را برای رسیدگی به شورای نظارت بر سازمان صداوسیما به عنوان مرجع تشخیص وقوع توهین، افتراء، تحریف یا خلاف واقع منعکس نماید و شورای نظارت نیز موظف است در اسرع وقت (حداکثر چهل و هشت ساعت) به مسأله رسیدگی نموده و در صورتی که حق را به ذینفع داد نظر خود را به سازمان صداوسیما اعلام کند و سازمان صداوسیما موظف است پاسخ ذینفع را مشروط به آن که متضمن توهین و افتراء به کسی نباشد حداقل دو برابر مدت مطلب اصلی که از پنج دقیقه کمتر نباشد تا حداکثر بیست و چهار ساعت پس از دریافت پاسخ در همان برنامه و ساعت و در همان شبکه به طور رایگان پخش نماید.

– شورای نظارت موظف است برای تحقق وظایف مندرج در این قانون سازوکار لازم را فراهم سازد.

– چنانچه سازمان صدا و سیما از اجرای مصوبه شورای نظارت خودداری نمود و با شاکی نسبت به نظر شورای نظرات معترض باشد بنا بر شکایت شاکی، شعبه خاصی که به این منظور تشکیل می شود، نسبت به موضوع خارج از نوبت (حداکثر یک هفته) رسیدگی و حکم مقتضی را بر اساس این قانون صادر خواهد نمود، صداوسیما مکلف است نظر دادگاه را ظرف مدت ۲۴ ساعت اجرا کند. در صورت عدم اجرای حکم، متخلف به مجازات مستنکف از اجرای حکم دادگاه محکوم خواهد شد.

تبصره ۱- اگر سازمان علاوه بر پخش پاسخ مذکور، مطالب با توضیحات مجددی را که متضمن توهین، افتراء یا تحریف باشد، پخش نماید، ذینفع حق پاسخگویی مجدد دارد. پخش قسمتی از پاسخ با افزودن مطالبی به آن در حکم عدم پخش است.

تبصره ۲- مصوبه مذکور مانع از پیگیری مستقیم شاکی نسبت به سایر جمات کیفیت از طریق دادگاه نخواهد بود.»

این ماده را می توان به دو بخش کلی تقسیم نمود. بخش نخست، ناظر است بر موردی که مطالبی مشتمل بر توهین، افترا، یا نسبت داده خلاف واقع به دیگران واقع گردیده و صرف نظر از جرم بودن یا نبودن این موارد، مدعی خواهان پخش پاسخ خود از صدا و سیما است بخش دوم که موضوع تبصره ۲ ماده ۳۰ این قانون است به شاکی اجازه می دهد که به طور مستقیم به دادگاه مراجعه و شکواییه خود را تسلیم و پیگیری نماید: «مصوبه مذکور مانع از پیگیری مستقیم شاکی نسبت به سایر جمات کیفیت از طریق دادگاه نخواهد بود.»

این تبصره مانع از آن نیست که مدعی بتواند از هر دو طریق اقدام نماید.

1. فرایند اداری – حقوقی

وسیله ارتکاب و رفتار مرتكب

برابر صدر ماده ۳۰، لازمه اعمال مقررات این ماده، پخش مطالبی مشتمل بر توهین، افتراء یا نسبت خلاف واقع، از شبکه های محلی، سراسری و بین المللی سازمان صداوسیما است و اعم از آن است که برنامه های خبری، گزارشی، تولیدی باشد. همچنین شکل پخش برنامه، مؤثر در مقام نیست مانند آن که به صورت خبری، گزارشی، تولیدی بوده و در قالب های مختلف مانند بیانی، تصویری و نمایشی مطرح گردد. بنابراین پخش مطالب فوق از طریق رادیو و تلویزیون های خارجی، تکلیفی بر • عهده سازمان نمی گذارد. مانند آن که خبرنگار، گزارشگر ویا هر مقام مسؤولی با رسانه های خارجی مصاحبه و به دیگری توهین کند. در این فرض، حق قانونی کسی که طرف توهين… قرار گرفته برای تعقیب مرتکب به قوت خود باقی است. اما اگر سازمان صدا و سیما با صدور اطلاعیه ای با هر وسیله اعم از صدا و سیما، روزنامه، مجله، سایت و غیر آنها مبادرت به توهین، افترا، … نماید، مشمول همین قانون خواهد بود. استفاده از واژه «یا» در صدر ماده ۳۰ و پس از تصریح به سایر شبکه های محلی، سراسری و . بین المللی) مؤید این استنتاج است.

عناوین تخلف

در صدر ماده ۳۰ این قانون به سه عنوان توهین، افتراء یا نسبت دادن مطالب خلاف واقع به قيد حصر اشاره شده است. خودداری قانونگذار از استفاده از واژه جرم، رفتارهای مجرمانه و امثال آنها، به معنای آن است که تأمین حق پاسخگویی برای معترض، ملازمه با جرم بودن این عناوین ندارد و صرف صدق مفهوم عرفی آنها کافی به مقصود است. براساس این تفسير، عناوین مشابهی مانند قذف، تهدید، تحقیر و امثال آنها، می توانند موجد حق پاسخگویی برای طرف برابر ماده مذکور باشد.

علاوه بر عناوین فوق، چنانچه سازمان در پخش پاسخ معترض، دوباره و در مقام ارایه توضیحات مجدد، مبادرت به توهین یا افتراء نماید و یا اقدام به تحریف پاسخ معترض کند، حق پاسخگویی مجدد برای ذی نفع محفوظ است. در این قانون مدعی اعم از اشخاص حقوقی یا حقیقی است.

مراحل رسیدگی به اعتراض

نخست، پذیرش اعتراض. رسیدگی به اعتراض مدعی، مستلزم به آن است که مراتب به صورت کتبی از سوی کسی که موضوع تخلف قرار گرفته به سازمان منعکس شود و در غیر این صورت، سازمان تکلیفی نخواهد داشت. پس از انعکاس اعتراض، مصداو سیما مخير به قبول یا رد آن است. اما در صورت پذیرش، ملزم است ظرف بیست و چهار ساعت نسبت به پخش پاسخ اقدام نماید.

پاسخ مدعی را در همان برنامه، ساعت، و همان شبکه به طور رایگان پخش نماید. در رابطه با پخش پاسخ به چند نکته باید توجه داشت: عادلانه بودن، منظور، عدالت کمی است که ناظر بر برابری زمان پاسخ با زمان اصل مطلب است که این زمان نمی تواند از پنج دقیقه کمتر باشد. هرچند در متن ماده اشاره ای به این نشده که آیا مدعی می تواند خود در صداوسیما حاضر و پاسخ مربوطه را قرائت کند یا پخش آن در اختیار سازمان است، اما به نظر نگارنده انتخاب از اختیارات سازمان صداوسیما است. همچنین پاسخ باید رایگان و از نظر زمان و شبکه و برنامه، منطبق بر ارتکاب تخلف باشد. همچنین سازمان می تواند از مدعی بخواهد که در متن پاسخ تغییراتی را ایجاد نماید و در صورت عدم توافق، از پخش خودداری نماید.

دوم. عدم پذیرش اعتراض. در صورتی که میان معترض و سازمان صداوسیما در مورد پخش یا متن اعتراض، توافقی صورت نگیرد و سازمان از پخش امتناع کند، معترض می تواند مراتب اعتراض خود را به شورای نظارت سازمان صداوسیما منعکس نماید. از نظر این قانون، شورای نظارت، مرجع صالح برای تشخیص وقوع توهین، افتراء، تحریف یا خلاف واقع بودن مطلب است. در عین حال، به موجب قانون، شورا موظف است ابتدا ظرف حداکثر چهل و هشت ساعت به اعتراض رسیدگی و در صورتی که ذینفع را محق تشخیص داد، مراتب را به سازمان صداوسیما منعکس نماید.

در این وضعیت سازمان صداوسیما، اختیار داده شده است که پس از دریافت پاسخ و مشروط بر این که متضمن توهین و افتراء به کسی نباشد، نسبت به پخش پاسخ با همان شرایط فوق اقدام نماید. بدیهی است در صورتی که سازمان، پاسخ واصله را متضمن توهین یا افتراء بداند می تواند از پخش آن خودداری کند. باید توجه داشت که صلاحیت شورا منحصر به رسیدگی به اعتراض است و در خصوص پاسخ مجاز به اظهارنظر نیست.

ارجاع به دادگاه

در صورت امتناع سازمان از اجرای مصوبه شورای نظارت و یا چنانچه شورای نظارت، اعتراض مدعی را وارد نداند، این حق برای شاکی شناخته شده است که شکایت خود را تقدیم شعبه دادگاه خاصی که برای این منظور تشکیل می شود بنماید. دادگاه ملزم است خارج از نوبت و حداکثر ظرف یک هفته به شکایت رسیدگی و حکم مقتضی صادر نماید. منظور از حکم مقتضی، حکمی است که باید به استناد ماده ۳۰ قانون مشروح، صادر گردد و تصریح قانونگذار بر «… حکم مقتضی را براساس این قانون صادر خواهد نمود…» دادگاه را محدود به به استناد ماده مذکور نموده است. در صورتی که حکم صادره مبنی بر تأیید نظر شورای نظارت باشد، سازمان صداوسیما ملزم است ظرف بیست و چهار ساعت آن را اجرا نماید. در غیر این صورت، متخلف به مجازات مستنکف از اجرای حکم دادگاه، موضوع ماده ۵۷۶ ق.م. (تعزیرات) محکوم می گردد. ماده ۵۷۶: «چنانچه هریک از صاحبت منصبان و مستخدمین و مامورین دولتی و شهرداریها در هر رتبه و مقامی که باشد از مقام خود سوء استفاده نموده واز اجرای اوامر کتبی دولتی با اجرای قوانین مملکتی و یا اجرای احکام یا اوامر مقامات قضائی یا هرگونه امری که از طرف مقامات قانویی صادر شده باشد جلوگیری نماید به انفصال از خدمات دولتی از یک تا پنجسال محکوم خواهدشد»

این مجازات همان گونه که از عنوان آن معلوم است، مجازات توهین، افتراء … نیست بلکه مجازات کسی است که از اجرای دستور دادگاه در پخش پاسخ جلوگیری می نماید.

۲. فرآیند کیفری

علاوه بر مراحل مذکور که در یک فرآیند اداری صورت می گیرد، به موجب تبصره ۲ ماده ۳۰ به شاکی اجازه داده شده که به طور مستقیم به مراجع قضایی مراجعه و احقاق حق نماید: «مصوبه مذکور مانع از پیگیری مستقیم شاکی نسبت به سایر جهات کیفری از طریق دادگاه نخواهد بود.»

این تبصره متضمن نکات ذیل است: نخست، جرایم ارتکابی کارکنان سازمان صدا و سیما از شمول قانون مطبوعات خارج و بدون هیأت منصفه به آنها رسیدگی می شود. دوم، بر خلاف فرآیند اداری که توضیح داده شد، پذیرش شکواییه در مراجع قضایی، موکول به جرم بودن عناوین توهین، افتراء و یا تحریف است. سوم، هرچند این تبصره در بکارگیری اصطلاح های «سایر جهات كیفری» و یا «از طریق دادگاه»، مبهم به نظر می رسد ولی در توضیح آن می توان گفت که منظور از «سایر جهات كیفری»، ضرورت وصف کیفری عناوین توهین، افتراء و یا تحریف است. علاوه بر آن، عناوین مجرمانه محدود به این موارد نیست. همچنین، شاکی برای احقاق حق کیفری خود نیازی به مراجعه به صداوسیما ندارد، هرچند می تواند توامان اقدام و ضمن درخواست پخش پاسخ از صداوسیما ، شکایت خود را نیز در مرجع صالح مطرح نماید. چهارم، استفاده از عبارت های « پیگیری مستقیم …. از طریق دادگاه»، حذف مرحله دادسرا نیست و شاکی ملزم به رعایت قوانین شکلی و تقدیم شکایت به دادسرا خواهد بود.